woensdag 23 november 2016

Autobanden - kunstgras met bandenkorrels, giftig of niet -

Recent bracht het programma Zembla het onderwerp van de bandenkorrels op voetbalvelden met kunstgras onder de aandacht. In de slipstream hiervan werd in een reactie op mijn vorige blog de volgend vraag gesteld:
Onze zoon zit op voetbal en daar wordt op kunstgras gepeeld met van die bandenkorrels. Is dat nou giftig of niet?
Korrels bij de uitloop


Eigenlijk is het antwoord heel eenvoudig. In de toxicologie geldt: iets is giftig als je er teveel van binnen krijgt. Ook suiker is bijvoorbeeld op een gegeven moment giftig, als je maar door blijft eten. Het verschil zit hem erin dat je van de ene stof veel meer kunt verdragen dan van de andere. En verder kunnen de effecten per stof verschillen. Bijvoorbeeld van de ene stof wordt je alleen maar misselijk of krijg je jeuk en de andere is kankerverwekkend.




Hoe zit dat nou met die bandenkorrels die op de voetbalvelden met kunstgras worden gestrooid.
Dat er gevaarlijke stoffen in deze bandenkorrels zitten die  kankerverwekkend zijn, daar is iedereen het wel over eens. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) meldt op haar site dat uit rubbergranulaat de volgende stoffen kunnen vrijkomen:
  • diverse PAK's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen);
  • weekmakers;
  • metalen;
  • nitrosaminen.
En verder zegt het RIVM dat PAK’s, nitrosaminen en sommige weekmakers,  kankerverwekkend zijn.

Kun je er teveel van binnen krijgen
Al in 2006 is onder auspiciën van het RIVM hier een studie naar verricht. In dat kader is onder andere een beperkt blootstellingsonderzoek uitgevoerd. De conclusie was aanvankelijk dat het geen kwaad kon (dus dat je niet teveel van die kankerverwekkende stoffen binnen zou kunnen krijgen).

Beroering ontstond echter toen recent, Europa de norm wilde verlagen met betrekking tot het maximaal toegestane gehalte PAK's in rubberproducten die in contact kunnen komen met de huid, zoals speelgoed en huishoudartikelen. Verlaging van de norm impliceerde een probleem voor rubbergranulaat, De daarin voorkomende gehaltes zouden de nieuwe norm overschrijden. Daar kwam de VACO (Bedrijfstakorganisatie voor de banden- en wielenbranche) tegen in het verweer en begon een lobby. Kennelijk kreeg Zembla hiervan lucht en zo kwam de zaak aan het rollen.
Maar goed, het verweer van de Rubberindustrie is, dat hoewel er voor de gezondheid gevaarlijke stoffen in het granulaat zitten, dit toch geen kwaad kan, omdat volgens eerder onderzoek dit geen kwaad zou kunnen.
Hierop kwam achteraf in mijn ogen deels terechte maar ook onterechte kritiek op het gedane onderzoek.
De huidige stand van zaken is nu, dat het RIVM een en ander in opdracht van de minister, nader gaat onderzoeken. Bij de beantwoording van Kamervragen  heeft de minister aangegeven de resultaten van dit onderzoek voor het einde van dit jaar te verwachten. Of we dan een bevredigend antwoord zullen hebben, ik waag het te betwijfelen. Het RIVM zegt hierover:
Er moet dan (eind 2016) een duidelijk beeld zijn van de belangrijkste chemische stoffen in rubbergranulaat in Nederland en inzicht in mogelijke gezondheidseffecten van rubbergranulaat. Het is dus geen volledige risicobeoordeling, dat is in het gestelde tijdsbestek niet mogelijk. Wel geeft het de eerste antwoorden op de vragen die gesteld zijn.
In afwachting van de onderzoeksresultaten stelt de KNVB dat er vooralsnog gewoon op de kunstgrasvelden kan worden door gevoetbald. Wel achteraf lekker douchen.
Hoe kijk ik er tegen aan
Toen de kwestie begon te spelen, was mijn eerste reactie "ach het zal wel meevallen". Meer gevoelsmatig kon ik mij niet goed voorstellen dat je door inademing, inslikken of huidcontact, mogelijk teveel van de bestanddelen die in het rubbergranulaat worden aangetroffen, binnen zou kunnen krijgen. Of dat zo zal zijn, tijd zal het leren. Maar dan nog is het een vreemde gedachte te bedenken dat:
  • Je kinderen op een afval product voetballen waarin zulke, in potentie gevaarlijke stoffen zitten opgeslagen;
  • Ze genoemde stoffen ook op andere plaatsen binnen kunnen krijgen. Bijvoorbeeld:
  • PAK's bij het barbecueën, uitlaatgassen, tabaksrook (meeroken), de houtrook van de houtkachel etc. etc.
    Nitrosamines worden aangetroffen, condooms, luchtballons en latex-matrassen. In voedsel ontstaan nitrosamines in nitriet- en eiwitrijke producten zoals vlees, vis, kaas en spinazie, wanneer deze producten onder hoge temperaturen worden verwarmd, bijvoorbeeld bij het braden, bakken en roken.
    Weekmakers, stoffen die kunststoffen elastisch maken, waar vind je ze niet.
    Elke afzonderlijke blootstelling kan dan mogelijk binnen acceptabele grenzen liggen maar bij elkaar opgeteld wordt het steeds meer. Ook is het effect van de stoffen in combinatie met elkaar meestal onbekend;
  • Oude autobanden - volgens het RIVM - tot granulaat vermalen worden, vanwege een Europese richtlijn die het storten van autobanden verbiedt en verplicht tot hergebruik. Ik kan me niet goed voorstellen dat een dergelijke vorm van recycling (vermalen van autobanden en dan uitstrooien) bijdraagt aan het voorkomen van microplastics in het milieu. Het tegenovergestelde is mogelijk eerder het geval.
En verder
  • Voorkomen is beter dan genezen, dus waarom die handel niet weer weggehaald? Ga gewoon weer lekker op gras voetballen, en accepteer het feit dat er misschien af en toe niet gevoetbald kan worden omdat het veld vanwege het weer moet worden afgekeurd. Heb je wellicht  ook nog minder blessures;
  • Rubbergranulaat vervangen door een ander product, ik las bijvoorbeeld kurk of synthetische rubber (TPE). Waarom zou je dat willen? Wellicht dat daar naar verloop van tijd ook weer wat over te doen is. Milieuvriendelijk is het in ieder geval niet,............ lijkt me.

2 opmerkingen:

  1. Wat dacht je van de kosten, voor de gemeente is het op de lange termijn goedkoper om kunstgras aan te leggen dan grasvelden te onderhouden. Het aantal blessures op kunstgras is ook vele malen hoger dan op gras. Uiteindelijk betalen we dat ook zelf.
    Ik ben een voorstander van kurk, wel iets duurder dan rubber maar wel milieuvriendelijk. Het is wachten op de eerste rechtszaken van kinderen die die korrels hebben ingeslikt of kanker hebben gekregen. In Engeland lopen al een aantal zaken. Ik vind het ook niet passen, staan en je gevoel is er niet goed bij. Gewoon weer lekker de wei in rennen, zoals de koeien dat ook doen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Inderdaad het kostenaspect heb ik nog maar even buiten beschouwing gelaten maar ook een belangrijke reden waarom de dingen lopen zoals ze lopen. Verreweg het grootste deel van deze velden zou eigendom zijn van de gemeenten.

      Verwijderen