dinsdag 9 juni 2015

Gelezen: Dit kan niet waar zijn

Deze blog is een beetje chaotisch tot stand gekomen. Aanvankelijk was ik van plan om een blog over de rente en de ontwikkeling daarvan te schrijven. Evenwel, min of meer gelijktijdig las ik het boek het boek "Dit kan niet waar zijn" van Joris Luijendijk. Omdat beide onderwerpen min of meer in elkaars verlengde liggen, dacht ik een en ander te combineren. Dit dreigde wel erg uit te dijen. Daarom moet de rente nog maar even wachten en toch maar eerst het boek van Joris Luijendijk. Dit gaat over het reilen en zeilen binnen de wereld van de zakenbanken (bronnen van de ene na de andere financiële crisis), hoe een en ander heeft kunnen leiden tot de bankencrisis van 2008 (iets waarvan we nu nog de vruchten plukken) en tenslotte over de vraag of er wat veranderd is.

Even ter toelichting
In zijn boek onderscheidt Joris Luijendijk twee typen banken: de zakenbank en de consumentenbank. Zakenbanken zijn banken waar men zich bijvoorbeeld bezighoudt met het ontwikkelen en verkopen van ingewikkelde financiële producten, het afdekken van financiële risico's, het naar de beurs brengen van grote bedrijven etc. Een consumentenbank daarentegen, houdt zich alleen bezig met aangelegenheden die de gewone consument betreffen, zoals het sparen en het verstrekken van hypotheken. Banken zoals Rabo, ING en Amro, worden in het boek van Joris Luijendijk megabanken genoemd. Dit zijn banken die beide activiteiten in zich verenigen. Dus zowel zaken- als ook consumentenbank zijn. Voor de bankencrisis was ook de SNS bezig om een "zakenpoot" te ontwikkelen. Dit liep minder goed af en momenteel staat deze activiteit - SNS securities - in de etalage of is misschien al verkocht. Over SNS lees ik op internet :
''Wij willen ons als retailbank bezighouden met overzichtelijke en begrijpelijke producten: betalen, sparen en hypotheken. Geen poespas, zoals bijvoorbeeld internationale activiteiten of private banking'', aldus een zegsman.
Een dergelijke omschrijving spreekt mij meer aan dan bijvoorbeeld de onderstaande tekst:
Rabobank breidt adviestak zakenbank verder uit
De M&A en capital structuring activiteiten van Rabobank zijn afgelopen jaren fors gegroeid. Om deze groei door te zetten zal de bank in binnen- en buitenland meer investeringen doen. Een onderdeel hiervan is het samenvoegen van de afdelingen M&A Food & Agri, M&A General Industries, Capital Structuring en Debt Structuring tot één groep: Rabobank Corporate Finance Advisory. Het doel: het combineren van de kennis en ervaring van de afdelingen om de strategische propositie richting de cliënt te versterken.
Waarom lopen de dingen binnen de wereld van de zakenbanken zoals ze lopen?
Voor zover ik begrijp is hiervoor  niet één specifieke oorzaak aan te duiden. Enkele zaken die in het boek genoemd worden zijn:
  • Shareholders value. Een beleid uitsluitend gericht op vergroting van de waarde van een onderneming voor de aandeelhouders (shareholders value) kan ten koste gaan van andere belanghebbenden zoals werknemers of de vestigingsplaats;
  • Perverse beloningsprikkels (bijvoorbeeld bonusregelingen) en zero job scurity (nog niet in Nederland, hoewel - niet specifiek voor de banken - sociale zekerheden wel steeds verder gereduceerd worden);
  • Belangenconflicten tussen afdelingen. Bijvoorbeeld accountancy (controle) versus consultancy (advieswerk). Opgemerkt wordt dat het voor accountancy bedrijven in Nederland, niet meer is toegestaan om bij één en dezelfde klant zowel controle als advieswerk te doen; 
  • De betaling van de kredietbeoordelaars (bijvoorbeeld Moody's en Standard & Poor's). Zij worden betaald door dezelfde instellingen waarvan zij de kredietwaardigheid moeten beoordelen. Ook voor deze bedrijven geldt dat zij niet graag een klant zullen verliezen;
  • Legale politieke corruptie, zich uitend in campagnedonaties (geldt niet voor de Nederlandse situatie) en tweede carrières voor oud politici;
  • Other Peoples Money. De mogelijkheid om grote financiële risico's te kunnen nemen, de winst  hiervan op te strijken, en niet op te draaien voor een eventueel verlies. Bijvoorbeeld door te speculeren met het spaargeld uit de consumentenpoot of doordat de instellingen überhaupt te groot zijn om  failliet te kunnen laten gaan (too big to fail); 
  • De toenemende complexiteit van allerlei financiële producten en waarvan de mogelijke implicaties door toezichthouders en bestuurders onvoldoende doorgrond worden (lege cockpit).
De hiervoor genoemde aspecten zijn eigenlijk niet specifiek voor de bankenwereld, maar zijn als je even oplet, bij allerlei bedrijven of instellingen in een vergelijkbare vorm terug te zien. Compleet met de daarbij behorende affaires. Denk bijvoorbeeld aan de gang van zaken bij de woningbouwcoöperaties. de zorgverzekeraars en recent de beloning van bestuurders in de ouderenzorg.

Is er wat veranderd?
Ik begrijp weinig tot niets, hetgeen regelmatig geïllustreerd wordt door steeds weer nieuwe incidenten.
Ca twee weken geleden stond op Nu.nl een artikel over een, aan een zestal banken opgelegde boete van 5,8 miljard euro, vanwege hun aandeel in een valutafraude, zeg maar het sjoemelen met de wisselkoersen. En afgelopen vrijdag nog een bericht in o.a. de Redactie.be over  een schikking tussen de Zwitserse autoriteiten en Britse bank HSBC.
De Zwitserse autoriteiten hebben een akkoord gesloten met de Zwitserse tak van de bank HSBC om die niet te vervolgen in de zaak "Swissleaks". De bank betaalt in ruil voor de schikking 40 miljoen Zwitserse frank (38,2 miljoen euro), zo maakte de procureur in Genève bekend.
Het lijkt maar niet minder te worden en persoonlijk bekruipt mij het gevoel dat men in geval van een (nieuw) incident steeds minder gegeneerd oogt, professioneel de schade binnen de perken probeert te houden en zo snel mogelijk weer verder gaat met zijn of haar "business". Denk bijvoorbeeld aan het in mijn ogen "pro forma" excuus van bankpresident Zalm van ABN Amro, n.a.v. het incident met betrekking tot de voorgenomen salarisverhoging van zijn medebestuurders. Kort daarvoor had hij nog met verve betoogd dat betrokkenen méér dan recht hadden op de salarisverhoging en dat het procentueel gezien eigenlijk te weinig was. Toen gedreigd werd om de voorgenomen beursgang van de bank niet door te laten gaan, volgden de excuses. Nog geen maand later werd weer het groene licht gegeven met betrekking tot de hervatting van de activiteiten aangaande de beursgang.

Wat kan ik mee?
Blijf ik zitten met de vraag of ik er zelf nog wat mee kan. Erg weinig ben ik bang. Het enige dat ik in mijn ogen kan bedenken is om bij het sparen de zakenbanken te vermijden. Zodoende kom ik vooralsnog uit bij banken als SNS, ASN en Triodos.

3 opmerkingen:

  1. Het blijft ingewikkelde materie. Knap dat jij je er al zover in verdiept hebt. Dan weet je in ieder gevl al meer dan ik!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik wil nog steeds overstappen naar Triodos, maar ik zit nog steeds bij ING (weg ermee.)

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Het blijft ingewikkeld en het blijft opletten... Ik ben sinds een paar jaar klant bij ASN en dat vind ik een superfijne bank. ABN AMRO daarentegen vind ik een echte drakenbank; misschien leuk voor ridders en prinsessen, maar voor mijn nieuwe hypotheek maak ik de overstap naar een andere bank. Omdat de wereld nu eenmaal niet (alleen) uit ridders en prinsessen bestaat...

    BeantwoordenVerwijderen